Józef Brandt (1841 Szczebrzeszyn - 1915 Radom), "Lisowczycy", 1861

Pochodzenie
własność Adama Bogumiła Helbicha (1796-1881), wuja artysty
kolekcja rodziny artysty, lata 20. XX w.
kolekcja prywatna, Szwecja
zakup na aukcji w Kopenhadze, 2003
kolekcja prywatna, Dania-Polska

Wystawiany
Wystawa Starożytności, Dzieł sztuki i Obrazów, Towarzystwo Dobroczynności w Radomiu, dom Józefa Hempla, 27 września – 1 listopada 1891
Wystawa pośmiertna, Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, 19 czerwca – 25 sierpnia 1926

Literatura
Józef Brandt (1841-1915), tom 2, katalog wystawy, red. Ewa Micke-Broniarek, Warszawa 2018, s. 10, nr kat. I.3 (il.)
Wacław Jaroszyński, Władysława Gackowskiego życiorys i sprawy, Lublin 2004, s. 40
Tomasz Palacz, Orlińsko – miejsce i ludzie, Orońsko 1997, s. 81
Polski słownik biograficzny, t. 2, 1936, hasło: Brandt Józef (1841–1915), autor hasła Wacław Husarski, s. 389 (wzmiankowany)
Wacław Husarski, Józef Brandt (ur. dnia 11 lutego 1841 r., zmarł dn. 12 czerwca 1915 r.), „Sztuki Piękne” 1929, R. 5, s. 364 (il.)
„Sprawozdanie Komitetu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie” 1926, s.nlb. 36 (wzmiankowany)
Szczęsny Rutkowski, Sztuki plastyczne. Wystawa zbioru dzieł Józefa Brandta w Zachęcie; wystawa prac graficznych Tadeusza Ciesielskiego juniora, „Nowy Kurier Polski” 1926, nr 158, s. 10 (wzmiankowany)
Antoni Urbański, Wystawa dzieł J. Brandta w Zachęcie, „Ilustracja” 1926, nr 29, s. 7
Katalog wystawy starożytności, dzieł sztuki i obrazów urządzonej w roku 1891 za staraniem i na dochód Towarzystwa Dobroczynności w Radomiu, Radom 1891, poz. 19, s. 4 (wzmiankowany)
„Gazeta Radomska” 1891, R.8 nr 84, s. 3 (wzmiankowany)
„Gazeta Radomska” 1891, R.8 nr 83, s. 2 (wzmiankowany)
Espe, Wystawa starożytności w Radomiu, „Przegląd Tygodniowy” 1891, nr 43, s. 470 (wzmiankowany)
Ludwik Buszard, Kronika sztuk pięknych. Malarstwo. Rzeźba, „Tygodnik Ilustrowany” 1865, nr 318, s. 179

Biogram
Po ukończeniu Instytutu Szlacheckiego w 1858 wyjechał na studia inżynierskie do paryskiej École des Ponts et Chaussess, ale za namową Juliusza Kossaka poświęcił się studiom malarskim. Przez pewien czas uczył się w pracowni Leona Cognieta, a także korzystał z porad Juliusza Kossaka i Henryka Rodakowskiego. W 1862 wyjechał do Monachium, gdzie rozpoczął naukę w pracowni F. Adama oraz T. Horschelta, a od 17. 02. 1863 studiował w Akademii Monachijskiej, głównie pod kierunkiem K. von. Piloty’ego. W 1869 otrzymał medal 1 klasy na międzynarodowej wystawie w Glaspalast, a od 1878 był honorowym profesorem Akademii. Na stałe osiadł w Monachium, gdzie w 1866 założył pracownię, która skupiała wszystkich przebywających w tym mieście polskich artystów. Od około 1875 prowadził rodzaj nieurzędowej prywatnej szkoły dla młodych malarzy, głównie Polaków. Monachium opuszczał jedynie w miesiącach letnich, które spędzał w swoim majątku Orońsk pod Radomiem oraz podróżując po Podolu, Wołyniu, Ukrainie i europejskiej części Turcji. Był czynnym działaczem Münchener Kunstverein - w latach 1864 - 1913 był członkiem zwyczajnym tego stowarzyszenia, a w roku 1874 i 1875 był członkiem zarządu. Zdobył ogromne powodzenie wśród publiczności oraz wiele najwyższych odznaczeń i tytułów - w 1891 otrzymał wielki złoty medal na międzynarodowej wystawie w Berlinie, od 1875 był członkiem berlińskiej Akademii Sztuki, od 1878 honorowym profesorem Akademii Bawarskiej, a od 1900 członkiem honorowym Akademii Sztuk Pięknych w Pradze. Był przede wszystkim malarzem batalistą. Scenerią przedstawianych przez artystę wydarzeń były najczęściej wschodnie kresy siedemnastowiecznej Rzeczpospolitej, w epoce wojen kozackich i najazdów tatarskich. Główne motywy obrazów artysty to kozacy, Tatarzy, lisowczycy, rycerstwo polskie XVII, gdzie najważniejszą rolę odgrywały konie w efektownych ruchach i barwne postacie jeźdźców w ferworze walki, także sceny z polowań i hałaśliwych bazarów. Obrazy artysty znajdują się prawie we wszystkich muzeach polskich, a także w zbiorach i kolekcjach prywatnych w Europie i Ameryce.