Eugeniusz Zak (1884-1926), Bez tytułu
Akwarela na papierze przyklejonym na kartonie, 27 x 27,7 cm / 23,6 x 24,4 cm w świetle passe partout.
Sygnowany w prawym dolnym rogu.
Praca pochodzi z kolekcji Lucie i Clément Pech*.
*
Clément Pech, urodzony 28 czerwca 1882 r. był francuskim wojskowym i przedsiębiorcą. W 1902 r. rozpoczął karierę w wojsku i służył aż do 1928 r. W latach 1918-1923 stacjonował w Częstochowie, w ramach ugody między nowopowstałym rządem polskim a jego francuskim odpowiednikiem. Na jej mocy, francuscy oficerowie pomagali w tworzeniu polskich struktur wojskowych, w zamian za co otrzymywali awanse. Clément Pech, podówczas w stopniu porucznika, stacjonował w Częstochowie. Otrzymał nawet od polskiego rządu Krzyż Walecznych (zdjęcie legitymacji uprawniającej go do noszenia odznaczenia znajduje się w dokumentacji dołączonej do obrazu). W Częstochowie poznał Łucję (funkcjonującą we Francji w sfrancuszczonej wersji imienia Lucie) Henig, pochodzącą z dobrze sytuowanej, żydowskiej rodziny. Para wzięła ślub i w 1923 r. Lucie wraz z Clément przeprowadzili się do Francji i zamieszkali w Saint-Mandé, bogatym, podparyskim miasteczku.
Już we Francji, Lucie i Clément zaprzyjaźnili się z wieloma artystami. Clément sam był artystą i wielokrotnie wystawiał swoje prace na paryskich Salonach. Z kolei Lucie cechowała nie tylko wielka wrażliwość artystyczna, ale jej ogromnym atutem była także znajomość polskiego, rosyjskiego, ukraińskiego, a nawet litewskiego. Dzięki temu, z łatwością nawiązała kontakty z wieloma artystami z École de Paris, pochodzącymi z Europy Wschodniej i często posługującymi się słabo językiem francuskim. Lucie pomagała im więc m.in. w sprawach administracyjnych, tłumaczyła dokumenty i korespondencję, oddawała drobne przysługi. Według opowieści Frédérica Pecha (wnuka Lucie i Clément), jego ojciec André (syn pary) często wspominał, że jego matka bywała regularnie na Montparnassie, zwłaszcza w słynnej restauracji Le Dome, gdzie zbierała się śmietanka międzynarodowych twórców działających wówczas w Paryżu. Jednym z artystów, którzy znaleźli się w kręgu znajomych i przyjaciół Lucie był Eugeniusz Zak
W jego przypadku odpadał problem językowy, gdyż Zak mówił płynnie po francusku. Niemniej jednak obracali się w tym samym towarzystwie, oboje chętnie utrzymywali również kontakt z krajem. Co więcej, żona Zaka, Jadwiga Kohn, pochodziła z Częstochowy, rodzinnego miasta Lucie, co dodatkowo musiało zbliżyć obie pary. Istnieje nawet możliwość, że Zakowie i Pechowie spotkali się jeszcze w Polsce. Żadne materialne dowody nie pozwalają wprawdzie na chwilę obecną sprecyzować, kiedy i w jakich okolicznościach nastąpiło spotkanie – jeszcze w Polsce czy już we Francji – niemniej jednak Zak wraz z żoną po wybuchu I wojny światowej opuścili Francję i zamieszkali w Częstochowie, gdzie przebywali do ok. 1921 r. Dokładnie w tym samym czasie w Częstochowie przebywał Clément Pech i wtedy też spotkał Łucję. Istnieje więc realna możliwość, że Zak, będący bardzo blisko związany z Francją, nawiązał kontakty z francuskim oficerem, zwłaszcza zainteresowanym sztuką oraz z jego narzeczoną, a później żoną, tym bardziej, że wszyscy obracali się w podobnych kręgach społecznych.
