Władysław Skoczylas, KRZEMIENIEC, ok. 1927

35.5 x 49.7cm - akwarela, ołówek, tektura

sygn. p.d.: W. Skoczylas Krzemieniec
Na odwrocie p.d. nalepka (druk): Artystyczna introligatornia – ramiarnia | TADEUSZ ZARĘBSKI | Warszawa, Marszałkowska 119 m. 41. Tel. 5 43 89 | Pracownia ram, passe-partout | Naklejanie planów i map.
 
Dominantą kompozycji jest piętrowy dom o błękitnej fasadzie i podcieniach, skontrastowany z ciepłą, ziemistą tonacją placu. Na pierwszym planie artysta z graficzną dyscypliną uwiecznił odpoczywające przy korytach konie oraz wozy. Swobodna, czysta plama barwna i widoczny podrys ołówkiem nadają scenie lekkość, a rytmizacja form odzwierciedla ducha estetyki ugrupowania „Rytm”. Praca ta doskonale ilustruje, jak Skoczylas – jako czołowy reprezentant „Rytmu” – potrafił przenieść do techniki akwarelowej nowoczesne dążenie do syntezy. Krzemieniec nie jest jedynie sentymentalnym zapisem kresowego miasteczka, ale przemyślaną manifestacją nowoczesnego stylu narodowego, łączącego lokalny motyw z uniwersalnym ładem formy.
 
W zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi przechowywana jest akwarela Władysława Skoczylasa, dat. na ok. 1926-1930, która przedstawia zapewne ten sam niebieski budynek. Dokładne ramy chronologiczne pobytów artysty w Krzemieńcu nie zostały dotychczas ustalone. Istotną wskazówką dla datowania krzemienieckich motywów jest rok 1927 – to właśnie wtedy inne widoki z tej miejscowości były po raz pierwszy wystawiane pod jednoznacznymi tytułami, co pozwala traktować ten okres jako kluczowy dla powstania całego zespołu pejzaży z Krzemieńca.
 

Porównaj z:: – M. Sitkowska, Władysław Skoczylas, Warszawa 2015, s. 298, nr kat. VI. 160.

Władysław Skoczylas - malarz, grafik, rzeźbiarz, pedagog i krytyk artystyczny. Od roku 1901 studiował rzeźbę w Kunstgewerbeschule w Wiedniu, następnie rzeźbę i malarstwo w krakow-skiej Akademii Sztuk Pięknych u Axentowicza i Wyczółkowskiego (1904-1906), rzeźbę u E.-A.Bourdella w Paryżu (1910) i grafikę w Lipsku (1913). Od 1908 przez kilka lat mieszkał w Zakopanem, gdzie uczył rysunku w Szkole Przemysłu Drzewnego, był wspólzałożycielem Towarzystwa Sztuka Podhalańska i warsztatów tkackich „Kilim”. Od roku 1918 stale mieszkał w Warszawie - uczył na Wydziale Architektury Politechniki i prowadził katedrę Grafiki Artystycznej w Szkole, a później Akademii Sztuk Pięknych. Wiele wystawiał, m.in. z grupą Formistów. Był współzałożycielem grup „Rytm” i towarzystwa grafików „Ryt” i brał udział w wystawach tych ugrupowań. Był wybitnym grafikiem, twórcą polskiej szkoły drzeworytu. Malował stosunkowo niewiele, tworząc pejzaże, portrety i sceny rodzajowe.